Khi mua trả góp, bạn thường ký hai hợp đồng khác nhau: một hợp đồng mua bán với cửa hàng và một hợp đồng vay với ngân hàng hoặc công ty tài chính. Hàng lỗi là chuyện của hợp đồng thứ nhất; khoản trả hằng tháng là nghĩa vụ của hợp đồng thứ hai, và nó không tự dừng lại chỉ vì hàng hỏng. Đây là chỗ nhiều người mua trả góp bị thiệt nhất: tự ý ngừng trả để “ép” cửa hàng, rồi nhận về một khoản nợ quá hạn ghi tên mình.
Bài đi theo thứ tự: nhận ra mình đang có những hợp đồng nào, khiếu nại cửa hàng về hàng lỗi ra sao, khi nào và báo bên cho vay thế nào, nếu được trả hàng thì khoản vay xử lý ra sao. Phần về lãi suất, phí, cách tính chi phí trả góp nằm ở các trang chuyên về tín dụng; ở đây chỉ bàn chuyện khiếu nại.
Nhận ra mình đang có những hợp đồng nào
Mở lại giấy tờ đã ký lúc mua. Tuỳ hình thức trả góp, bạn sẽ thấy cấu trúc khác nhau, và nơi khiếu nại cũng khác theo.
| Hình thức | Các bên | Khiếu nại hàng lỗi gửi ai |
|---|---|---|
| Trả góp qua công ty tài chính tại cửa hàng | Bạn – cửa hàng (mua bán); bạn – công ty tài chính (vay) | Cửa hàng; báo công ty tài chính để họ biết |
| Trả góp bằng thẻ tín dụng | Bạn – cửa hàng (mua bán); bạn – ngân hàng phát hành thẻ (chuyển đổi trả góp) | Cửa hàng; ngân hàng thẻ có quy trình tra soát riêng |
| Cửa hàng tự cho trả góp, không qua bên thứ ba | Bạn – cửa hàng (một hợp đồng mua bán trả chậm) | Cửa hàng, và việc trả tiền gắn trực tiếp với chất lượng hàng |
| Ví trả sau, mua trước trả sau trên ứng dụng | Bạn – người bán; bạn – bên cung cấp dịch vụ trả sau | Người bán; đọc điều khoản của dịch vụ trả sau |
Hình thức thứ ba là ngoại lệ đáng chú ý: khi chính cửa hàng là bên nhận tiền góp, việc thương lượng tạm dừng trả trong lúc chờ sửa chữa dễ hơn nhiều. Ở ba hình thức còn lại, bên cho vay đã trả đủ tiền cho cửa hàng ngay từ đầu; họ không bán hàng cho bạn nên không chịu trách nhiệm về chất lượng, trừ khi hợp đồng ghi khác.
Vì sao không nên tự ý ngừng trả góp
Phản xạ tự nhiên của người mua là: hàng hỏng thì không trả nữa. Trong quan hệ mua bán trực tiếp, đó có khi là đòn bẩy hợp lý. Nhưng với khoản vay từ bên thứ ba, việc ngừng trả chỉ làm tổn thương chính bạn. Bên cho vay sẽ tính lãi phạt chậm trả theo hợp đồng, nhắc nợ, và thông tin quá hạn được báo về hệ thống thông tin tín dụng. Một khoản quá hạn có thể làm bạn khó vay mua nhà, mua xe trong nhiều năm sau.
Cửa hàng thì không chịu áp lực gì từ việc bạn ngừng trả, vì họ đã nhận đủ tiền. Nói cách khác, ngừng trả không ép được ai ngoài bạn.
Cách đúng là vừa tiếp tục trả đúng hạn, vừa khiếu nại cửa hàng thật quyết liệt bằng văn bản, đồng thời báo bên cho vay về tranh chấp. Nếu khiếu nại thành công và được trả hàng, khoản đã trả sẽ được xử lý khi tất toán. Nếu tình hình tài chính thật sự khó khăn trong thời gian chờ, hãy chủ động liên hệ bên cho vay để hỏi về giãn nợ, cơ cấu lại kỳ hạn, thay vì im lặng.
Khiếu nại cửa hàng về hàng lỗi
Phần này giống khiếu nại hàng lỗi thông thường, chỉ khác ở chỗ bạn nên làm mọi thứ bằng văn bản ngay từ đầu, vì về sau có thể phải đưa cho bên cho vay xem.
- Ghi lại lỗi: ngày phát hiện, biểu hiện, ảnh, video. Nếu máy có thông báo lỗi trên màn hình, chụp lại.
- Mang hàng tới cửa hàng hoặc trung tâm bảo hành, yêu cầu phiếu tiếp nhận có ghi tình trạng lỗi và ngày nhận.
- Nếu lỗi xuất hiện ngay sau khi mua, nêu rõ trong phiếu và đề nghị đổi hàng hoặc trả hàng theo chính sách của cửa hàng và quy định về hàng có khuyết tật.
- Nếu cửa hàng chỉ đồng ý sửa, nhận lại máy thì kiểm kỹ, giữ phiếu sửa chữa. Lỗi tái diễn là căn cứ cho yêu cầu đổi hoặc trả ở lần sau.
- Nếu cửa hàng từ chối, gửi văn bản khiếu nại có ghi mã hợp đồng mua bán, mã hợp đồng vay, nội dung lỗi, yêu cầu cụ thể và đề nghị trả lời bằng văn bản.
- Giữ bản sao của mọi giấy tờ trao đổi. Đây sẽ là bộ hồ sơ để báo bên cho vay và để gửi hội bảo vệ người tiêu dùng nếu cần.
Báo bên cho vay: khi nào và nói gì
Không có nghĩa vụ chung nào buộc bên cho vay phải dừng thu nợ khi bạn tranh chấp với cửa hàng, nhưng báo cho họ vẫn có ích. Thứ nhất, trong một số hợp đồng liên kết giữa cửa hàng và bên cho vay có điều khoản xử lý khi hàng bị trả lại; bên cho vay cần biết để phối hợp. Thứ hai, nếu về sau bạn được trả hàng, việc tất toán khoản vay sẽ cần sự xác nhận của cả cửa hàng và bên cho vay; báo sớm giúp quá trình đó gọn hơn. Thứ ba, có văn bản báo cáo cho thấy bạn hành xử thiện chí, có lợi nếu tranh chấp kéo dài.
Gửi qua kênh có lưu vết của bên cho vay: biểu mẫu trên ứng dụng, thư điện tử chính thức, hoặc văn bản tại quầy. Nội dung ngắn: mã hợp đồng vay, món hàng, lỗi phát sinh, việc bạn đã khiếu nại cửa hàng từ ngày nào, và câu hỏi cụ thể: “trong trường hợp cửa hàng nhận lại hàng, khoản vay sẽ được xử lý thế nào”.
Với trả góp qua thẻ tín dụng, ngân hàng phát hành thẻ có quy trình tra soát, khiếu nại giao dịch riêng, kèm thời hạn. Chi tiết các bước đó được viết ở các trang chuyên về thẻ và ngân hàng; ở đây chỉ nhắc rằng đừng để quá thời hạn tra soát mà ngân hàng công bố.
Được trả hàng: khoản vay xử lý ra sao
Cửa hàng hoàn tiền cho bên cho vay, không phải cho bạn. Thông thường cửa hàng trả lại số tiền đã nhận từ bên cho vay, bên cho vay tất toán hợp đồng. Bạn cần văn bản xác nhận khoản vay đã đóng, không còn dư nợ.
Số tiền bạn đã góp được xử lý theo thoả thuận. Các kỳ đã trả gồm cả gốc và lãi. Phần gốc thường được tính vào số tiền hoàn; phần lãi, phí đã phát sinh có được hoàn lại hay không phụ thuộc hợp đồng và thoả thuận giữa các bên. Hỏi rõ bằng văn bản trước khi đồng ý.
Khoản trả trước tại cửa hàng. Số tiền bạn trả trước lúc mua do cửa hàng nhận trực tiếp, nên cửa hàng hoàn lại cho bạn.
Phí bảo hiểm khoản vay và phí khác. Nếu bạn đã mua bảo hiểm khoản vay đi kèm, hỏi xem phần phí chưa sử dụng có được hoàn khi tất toán sớm không. Đây là điều khoản riêng của từng hợp đồng.
Đổi sang hàng khác cùng giá. Nếu cửa hàng đổi máy mới cùng loại, khoản vay thường giữ nguyên. Yêu cầu cửa hàng ghi nhận việc đổi máy, số máy mới, để giấy tờ bảo hành và hợp đồng khớp nhau.
Những sai lầm hay gặp của người mua trả góp khi hàng lỗi
Các tình huống dưới đây lặp lại khá đều trong những câu hỏi của người mua trả góp. Phần lớn đều tránh được nếu biết trước.
- Ngừng trả góp để gây áp lực lên cửa hàng: cửa hàng đã nhận đủ tiền nên không bị ảnh hưởng, còn bạn bị phạt chậm trả và ghi nhận quá hạn.
- Chấp nhận trả hàng bằng lời mà không có biên bản ghi rõ khoản vay sẽ được tất toán thế nào; vài tháng sau vẫn nhận tin nhắn nhắc nợ.
- Không kiểm tra khoản vay đã đóng sau khi trả hàng. Hãy xin văn bản xác nhận tất toán và tự tra lại thông tin tín dụng của mình sau một thời gian.
- Ký thêm hợp đồng trả góp mới để đổi sang máy khác trong khi khoản cũ chưa đóng, thành ra gánh hai khoản vay cho một món hàng.
- Để người khác đứng tên hợp đồng vay rồi tự mình đi khiếu nại: bên cho vay chỉ làm việc với người đứng tên, nên phải có giấy uỷ quyền hoặc người đứng tên đi cùng.
- Bỏ qua phiếu tiếp nhận bảo hành vì “máy trả góp thì cửa hàng nhớ”: cửa hàng có hàng trăm khách, chỉ phiếu giấy mới nhớ hộ bạn.
Điểm chung của các sai lầm này là coi việc mua trả góp như một giao dịch duy nhất. Tách ra thành hai hợp đồng ngay từ đầu, mọi bước còn lại sẽ rõ ràng hơn nhiều.
Góc cửa hàng và khi nào cần người làm nghề
Với cửa hàng, khách trả góp khiếu nại thường căng hơn khách trả thẳng, vì họ đang chịu thêm lãi mỗi tháng trên một món hàng không dùng được. Giải quyết nhanh việc kiểm tra lỗi, ghi phiếu tiếp nhận rõ ràng, và giải thích cho khách mối quan hệ giữa hợp đồng mua bán và hợp đồng vay là cách giảm căng thẳng hiệu quả nhất. Cửa hàng cũng nên nắm điều khoản phối hợp với công ty tài chính khi nhận lại hàng, để không đẩy khách qua lại.
Không phải khiếu nại nào cũng đúng: máy rơi vỡ, vào nước, khách tự cài đặt phần mềm can thiệp hệ thống là những trường hợp cửa hàng có lý do từ chối. Người mua nên trung thực về cách mình đã sử dụng; giấu thông tin rồi bị phát hiện qua kiểm tra kỹ thuật làm mất hết lợi thế.
Với khoản trả góp giá trị lớn như xe máy, ô tô, thiết bị kinh doanh, nếu cửa hàng và bên cho vay đều không giải quyết, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi quyết định có ngừng trả hay khởi kiện, vì sai một bước ở đây có thể để lại hậu quả tín dụng kéo dài nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng bảo phải trả hết khoản vay rồi mới nhận lại hàng có đúng không?
Không có nguyên tắc chung như vậy. Khi cửa hàng nhận lại hàng lỗi, họ thường hoàn tiền về cho bên cho vay để tất toán. Hỏi cửa hàng và bên cho vay cùng xác nhận cách xử lý bằng văn bản, đừng tự vay chỗ khác để trả trước.
Công ty tài chính có phải chịu trách nhiệm về hàng lỗi không?
Thông thường không, vì họ là bên cho vay, không phải bên bán. Họ có thể phối hợp khi cửa hàng nhận lại hàng nếu hợp đồng liên kết có điều khoản đó. Đọc lại hợp đồng vay xem có phần nào nói về việc hàng bị trả lại.
Đang khiếu nại thì có được tạm ngừng trả góp không?
Chỉ nên ngừng khi bên cho vay đồng ý bằng văn bản. Tự ý ngừng sẽ phát sinh phạt chậm trả và có thể bị ghi nhận nợ quá hạn. Nếu tài chính khó khăn, liên hệ bên cho vay hỏi về giãn nợ thay vì im lặng.
Lãi đã trả có được hoàn lại khi trả hàng không?
Phụ thuộc thoả thuận giữa các bên. Có trường hợp cửa hàng chịu phần lãi vì lỗi thuộc về họ, có trường hợp không. Đặt vấn đề này rõ ràng khi thương lượng trả hàng và ghi vào biên bản. Nếu số tiền đáng kể, có thể nhờ hội bảo vệ người tiêu dùng hỗ trợ.
Mua trả góp qua ví trả sau trên sàn mà hàng lỗi thì sao?
Dùng quy trình trả hàng của sàn trong hạn. Nếu được hoàn tiền, khoản trả sau thường được huỷ hoặc hoàn tương ứng. Đọc điều khoản của dịch vụ trả sau về đơn bị hoàn và theo dõi để chắc khoản nợ đã được đóng.